• Λεωφόρος Ρεθύμνου 6, 5330, Αγία Νάπα, Κύπρος
  • Δευ - Παρ 8.00 - 21.00 | Σαβ 08:00 - 14:00
  • Ελληνικα

Ολική Αρθροπλαστική γόνατος

Εφημερίδας “H Yγεία μου” – «Αρθροπλαστική γόνατος Α΄μέρος», 16 Σεπτεμβρίου 2006, αρ. τεύχους 11

Χατζημιχαήλ Σ. Λάμπρος, Φυσικοθεραπευτής, Cert. MDT

Ιστορική αναδρομή, επιδημιολογία, οικονομικά στοιχεία, ενδείξεις, αντενδείξεις και αποτελέσματα

 Ιστορική αναδρομή

Η πρώτη αρθροπλαστική γόνατος αναφέρθηκε το 1861 από τον Ferguson. Εντούτοις όμως αναγνωρίστηκε η αρθροπλαστική του Verneuil το 1863, όταν εισήγαγε ένα μεμβρανοειδή σάκο μεταξύ των αρθρικών επιφανειών του γόνατος. Αργότερα ακολούθησαν κι άλλοι χειρουργοί οι οποίοι επινόησαν και χρησιμοποίησαν υλικά όπως δέρμα, μυς, λίπος μέχρι και την ουροδόχο κύστη από γουρούνια. Καμία όμως από αυτές τις προσπάθειες δεν πέτυχε. Τις δεκαετίες του είκοσι και τριάντα ο Cambell κατέστησε δημοφιλή τη χρήση περιτονιακού μοσχεύματος ως παρεμβάλλον υλικό. Η μέθοδος αυτή είχε περιορισμένα αποτελέσματα στην αγκύλωση του γόνατος.

Το 1940 ο Cambell ανέφερε την επιτυχή χρησιμοποίηση μεταλλικής παρεμβολής στο μηριαίο αποτύπωμα, ενώ σύντομα ο M.N.Smith-Petersen, στο Γενικό Νοσοκομείο της Μασαχουσέτης, ανάπτυξε μια παρόμοια αρθροπλαστική αρχικά για την αντιμετώπιση ασθενών με ρευματοειδή αρθρίτιδα με αγκύλωση. Μετέπειτα το 1953 ο Macintosh και ο McKeever αναφέρουν τη χρησιμοποίηση της ημιαρθροπλαστικής που έγινε στο μηριαίο οστό.

Η καινούργια πρωτοποριακή εξέλιξη άρχησε όταν ο B.Willdius έφτιαξε την πρώτη τεχνητή άρθρωση τύπου «μεντεσέ», το 1951. Η τύπου «μεντεσέ» διόρθωνε αρκετές παραμορφώσεις καθώς επίσης αποκτούσε ο ασθενής τροχιά κίνησης (με κατώτερη τροχιά κίνησης 90° χωρίς πόνο).

Οι προάγγελοι ωστόσο της ιστορικής περιόδου της μοντέρνας αρθροπλαστικής είναι οι Gunston και McKenzie εισάγοντας στην τεχνητή άρθρωση μεταλλικά στηρίγματα γλιστρήματος στο μηριαίο. Προκειμένου να ασφαλίσουν το υποκείμενο οστό, αργιλικό τσιμέντο χρησιμοποιήθηκε για πρώτη φορά. Αυτή η αρθροπλαστική ήταν η πρώτη που σχεδιάστηκε και βασίστηκε στην αλλαγή της ακτίνας των μηριαίων κονδύλων. Οι χιαστοί σύνδεσμοι διατηρήθηκαν με σκοπό να αυξήσουν τη σταθερότητα της άρθρωσης.    

Η πιο σημαντική επιτυχία όμως έγινε το 1973 με το σχεδιασμό της ολικής αρθροπλαστικής γόνατος και η οποία παραμένει ακόμη ίδια.

Η εμπειρία πλέον οδήγησε στην προαγωγή υλικών όπως μεταλλικά και πλαστικά υλικά, την επιλογή και χρησιμοποίηση τιτανίου, την επιλογή ενός τρόπου στερέωσης με σκοπό την αντικατάσταση της στερέωσης των υλικών με τσιμέντο και τέλος κατασκευάζονται μεταλλικές επιφάνειες με στόχο να επιφέρουν εσωτερική αύξηση της σπογγώδου ουσίας του οστού.

Επιδημιολογία

Δεν υπάρχει μεγάλος αριθμός ερευνών σχετικά με την επιδημιολογία για την ολική αρθροπλαστική γόνατος. Ωστόσο όμως δίνονται αριθμοί σχετικά με αυτό. Αναφορικά στις Ηνωμένες Πολιτείες Αμερικής γίνονται κάθε χρόνο 213.000 ολικές αρθροπλαστικές γόνατος, οι οποίες κατά κόρων πραγματοποιούνται εξαιτίας της οστεοαρθρίτιδα του γόνατος.

Οικονομικά στοιχεία

Τα αποτελέσματα της μελέτης του Culler και των συνεργατών του έδειξαν ότι η κάθε ολική αρθροπλαστική γόνατος κοστίζει κατά μέσον όρο 11,000 δολάρια ενώ ταυτόχρονα εκτιμάται ότι κάθε χρόνο γίνονται 213,000 με το συνολικό κόστος να φτάνει τα 5 δισεκατομμύρια δολάρια.

Το κόστος για κάθε ολική αρθροπλαστική γόνατος περιλαμβάνει:

α. το χειρουργείο,

β. το ιατρικό και νοσηλευτικό προσωπικό,

γ. την προεγχειρητική είσοδο του ασθενή στην οποία χορηγούνται   αντιβιοτικά και γίνονται διάφορες εξετάσεις,

δ. την μετεγχειρητική διαμονή του ασθενή και

ε. την περίοδο παρακολούθησης και αποκατάστασης (φυσικοθεραπεία) του ασθενή.

Εάν συγκρίνουμε το οικονομικό κόστος σε σχέση με το όφελος που είχαν οι ασθενείς από την αντικατάσταση της άρθρωσής τους, είναι συγκριτικά πολύ υψηλότερο από το αντίστοιχο αυτών των ασθενών που υποβάλλονται σε επέμβαση ανοιχτής καρδίας ή αιμοκάθαρση.

Ενδείξεις

Η χειρουργική αποκατάσταση αποτελεί την τελευταία επιλογή που θα συστηθεί, όταν η συντηρητική θεραπεία δεν μπορεί να είναι αποτελεσματική.

Οι ενδείξεις για ολική αρθροπλαστική γόνατος είναι:

α. ο έντονος συνεχής πόνος, ο οποίος δε μπορεί πλέον να ελεγχθεί συντηρητικά (με φαρμακευτική αγωγή και φυσικοθεραπεία),

β. η μεγάλη παραμόρφωση σε ραιβότητα ή βλαισότητα,

γ. οι βαριές οστεοαρθριτικές αλλοιώσεις στο γόνατο,

δ. η μεγάλη δυσχέρεια στη βάδιση και

ε. σε ασθενείς ηλικίας άνω των 65 χρονών.

Ο έντονος βραδινός πόνος και ο πόνος κατά την κίνηση που καθιστά τον ασθενή μη λειτουργικό και ανίκανο να αντεπεξέλθει στις καθημερινές του δραστηριότητες, ακόμη και μετά από προσωρινή αναλγησία είναι βασική ένδειξη για χειρουργική αποκατάσταση και όχι το μειωμένο εύρος της τροχιάς της άρθρωσης, η ανισοσκελία ή τα τυχόν παθολογικά ευρήματα.

Η ηλικία του ασθενή αποτελεί πολλές φορές ένδειξη ή αντένδειξη για χειρουργείο. Σε περίπτωση που ο ασθενής είναι κάτω των 65 χρονών και ο οποίος πάσχει από ρευματοειδή αρθρίτιδα ενδεχομένως να ενδείκνυται η αντικατάσταση της άρθρωσης.

Γενικά, η ολική αρθροπλαστική γόνατος, συναρτήσει του φύλου, της ηλικίας και του σωματικού βάρους του ατόμου, ενδείκνυται σε:

α. άντρες ηλικίας 65 χρόνων, ενώ σε περίπτωση που το σωματικό βάρος τους ξεπερνά τις 255lbs προσθέτουμε ακόμη 5 χρόνια,

β. γυναίκες ηλικίας 60 χρονών, ενώ  σε περίπτωση που το σωματικό βάρος τους ξεπερνά τις 175 lbs προσθέτουμε ακόμη 5 χρόνια.

Τα αποτελέσματα που έχουμε από την ολική αρθροπλαστική γόνατος είναι:

α. η κατάργηση του πόνου σε ποσοστό 95%,

β. η βελτίωση της τροχιάς της κίνησης και της σταθερότητας του γόνατος και

γ. η βελτίωση του επιπέδου δραστηριότητας του ασθενή.

Τέλος, ο χειρουργός ορθοπαιδικός θα πρέπει να συζητήσει με τον ασθενή όσον αφορά στη διαδικασία του χειρουργείου αλλά και τις επιπλοκές που ενδεχομένως να προκύψουν. Θεωρείται επίσης σημαντικό ο ασθενής να συζητήσει με την οικογένεια του ή με κάποιο φίλο του, πριν πάρει την απόφαση του, από τη στιγμή που αρκετοί ασθενείς δε νιώθουν άνετα να πάρουν την απόφαση στο ιατρείο του γιατρού.


Αντενδείξεις

 Η επέμβαση της ολικής αρθροπλαστικής γόνατος είναι μια μεγάλη χειρουργική διαδικασία, που συχνά συνοδεύεται από ένα σημαντικά μεγάλο αριθμό επιπλοκών και από θνησιμότητα (1-2%). Συνεπώς, στις περιπτώσεις που ενδείκνυται ολική αρθροπλαστική, πρέπει να αξιολογείται η γενικότερη κατάσταση του ασθενή και ειδικότερα οι λειτουργίες του εγκεφάλου, της καρδιάς, του ήπατος, η γενικευμένη ατονία (αδυναμία), καταστάσεις δηλαδή που μπορούν να αποτελέσουν αντένδειξη για οποιαδήποτε επιλεγμένη χειρουργική επέμβαση. Συνίσταται πάντα προκαταρτικό ιατρικό συμβούλιο. Είναι πραγματικά εντυπωσιακός ο αριθμός ασθενών στους οποίους προεγχειρητικά εντοπίστηκαν προβλήματα που δεν είχαν εντοπιστεί και που απαιτούσαν διόρθρωση πριν ο ασθενής εισαχθεί στο χειρουργείο (π.χ προβλήματα από το καρδιαγγειακό, το ήπαρ, το ουροποιητικό, μεταβολικές νόσοι, κ.α).

Έχει παρατηρηθεί ότι οι μετεγχειρητικές επιπλοκές είναι πιο συνήθεις σε ασθενείς 80 ετών και άνω και για τον λόγο αυτό οι επεμβάσεις αυτού του είδους καλό είναι να αποτελούν την τελευταία επιλογή. Αντένδειξη επίσης αποτελούν οι επεμβάσεις αυτές για ασθενείς οι οποίοι δεν μπορούν να γίνουν περιπατητικοί λόγω σοβαρών προϋπαρχόντων προβλημάτων.

Άλλες αντενδείξεις της ολικής αντικατάστασης της άρθρωσης του γόνατος είναι:

  • ενεργός λοίμωξη της άρθρωσης του γόνατος, της ουροδόχου κύστης, του δέρματος, του θώρακα ή οποιασδήποτε άλλης περιοχής,
  • κάθε διαδικασία που μπορεί να προκαλέσει ραγδαία καταστροφή του οστού (π.χ γενικευμένη οστεοπενία, τοπική επεξεργασία στο γόνατο, τοπική οστεοπόρωση),
  • νευροτροφική άρθρωση,
  • εξελισσόμενη νευρολογική νόσος.

Η ολική αρθροπλαστική γόνατος δεν πρέπει επίσης να πραγματοποιείται σε ασθενείς με έκδηλη οστεοπενία. Πρέπει πρώτα να προσδιοριστεί η αιτία πρόκλησής της, ξεκινά η θεραπεία και βεβαιώνεται ότι η νόσος δεν είναι εξελισσόμενη με την βοήθεια σειράς ακτινογραφικών στοιχείων.

Σε ασθενείς με νευροτροφικές αρθρώσεις παρατηρείται εκτεταμένη οστική καταστροφή και σημαντική εξωοστική επεξεργασία, υπάρχει επιπλέον πόνος αλλά δεν είναι τόσο οξύς όσο στις περιπτώσεις που παρουσιάζονται μαζικές αλλαγές στην σύσταση του οστού. Επίσης, σε ασθενείς με αυξημένη ταχύτητα καθίζησης ερυθροκυττάρων πρέπει να ερευνάται η ύπαρξη πιθανής λοίμωξης.­­

Τέλος, πρέπει, προκειμένου να πραγματοποιηθούν αυτού του τύπου οι επεμβάσεις, να υπάρχει επαρκής ποσότητα οστικής μάζας που θα επιτρέψει την ικανοποιητική σταθεροποίηση των τμημάτων της πρόθεσης. Αυτός είναι αρκετές φορές ένας σοβαρός περιοριστικός παράγοντας όταν στην περιοχή υπάρχουν κακοήθεις όγκοι οι οποίοι καταστρέφουν σημαντική ποσότητα οστικής μάζας.

Hi, How Can We Help You?