• Λεωφόρος Ρεθύμνου 6, 5330, Αγία Νάπα, Κύπρος
  • Δευ - Παρ 8.00 - 21.00 | Σαβ 08:00 - 14:00
  • Αγγλικα
  • Ελληνικα

Ηλεκτρομαγνητικά Πεδία

Iατρικό περιοδικό “Ιατρικά Νέα” –Έτος 9ο, Τεύχος #47 2012

Χατζημιχαήλ Σ. Λάμπρος, Φυσικοθεραπευτής, Cert. MTD

Η πρόοδος των ηλεκτρομαγνητικών πεδίων στα πρώτα χρόνια επιβραδύνθηκε περισσότερο απ΄ότι θα έπρεπε γιατί η έρευνα εμποδιζόταν απο έλλειψη υποστήριξης. Με μνησικακία στην αρχή και βαθμιαία αύξηση της αποδοχής αργότερα, τα ηλεκτρομαγνητικά πεδία έγιναν στον τομέα της θεραπείας, μία μόμιμη και αξιόλογη μέθοδο ενώ αρκετοί κλάδοι της ιατρικής είναι σίγουρο ότι θα ωφεληθούν από τις αρχές και τα ευρήματα της τεχνικής αυτής.

Τι ονομάζουμε φυσικό και τι τεχνητό μαγνητικό πεδίο

Η έννοια του πεδίου είναι γενική. Η φυσική την δανείστηκε μέσα απο την καθημερινή ζωή και την χρησιμοποίησε με τον ίδιο ακριβώς τρόπο που χρησιμοποιείται και στην καθημερινή εμπειρία προκειμένου να ερμηνευτούν κάποια φαινόμενα. Έτσι ορίστηκε ως πεδίο, ο χώρος σε οποιοδήποτε σημείο του οποίου αν φέρουμε έναν κατάλληλο υπόθεμα, θα ασκηθεί δύναμη πάνω του. Κατα συνέπεια, ορίστηκε και η έννοια του μαγνητικού πεδίου ως η περιοχή του χώρου όπου χαρακτηρίζεται από την εφαρμογή δυνάμεων (ελκτικών-απωστικών) πάνω σε κινούμενα ηλεκτρονικά φορτία.

Μέχρι τις αρχές του περασμένου αιώνα η γνώση, όσον αφορά στον μαγνητισμό, ήταν στενά συνδεδεμένη μόνο με τις ελκτικές δυνάμεις που παρουσιάζει ο φυσικός μαγνήτης. Μετέπειτα όμως οι έρευνες του Oersted το 1820 διαφοροποίησαν εντελώς την υπάρχουσα θεωρία. Ο  Oersted κατέληξε στο συμπέρασμα ότι γύρω απο τον αγωγό σωληνοειδούς μορφής που διαρέεται απο το ρεύμα, δημιουργείται μαγνητικό πεδίο, που η γραμμή ισχύς του κλείνεται σε όλο το μήκος του αγωγού και έχει τα ίδια χαρακτηριστικά με το μαγνητικό πεδίο, που δημιουργεί ένας μαγνήτης. Έτσι λοιπόν γίνεται κατανοητό, ότι και στους φυσικούς αλλα και στους τεχνητούς μαγνήτες, η δημιουργία πεδίου οφείλεται στα κλειστά ρεύματα, που δημιουργούνται απο την κίνηση των ηλεκτρονίων γύρω απο τους πυρήνες. Στους τεχνητούς μαγνήτες δηλαδή, η κίνηση του ηλεκτρικού φορτίου θα προκαλέσει μεταβολή του ηλεκτροστατικού πεδίου, δημιουργώντας έτσι το μαγνητικό πεδίο.

Όσον αφορά στους φυσικούς μαγνήτες, τα πράγματα είναι διαφορετικά. Σε αυτούς το μαγνητικό πεδίο αποτελείται απο ένα συνεχές ρεύμα στοιχειωδών μορίων με κατεύθυνση απο το Βόρειο στο Νότιο πόλο. Η συγκέντρωση αυτών των μορίων είναι μεγαλύτερη στη γραμμή ισχύος του μαγνήτη. Αποτελεί δηλαδή μια συνεχή αντλία μορίων.

Κάθε μόριο αποτελείται απο ένα ή περισσότερα άτομα. Η εξέταση της δύναμης των ατόμων οδήγησε στο συμπέρασμα, ότι οι μαγνητικές ιδιότητες των υλικών οφείλονται στην περιφορά και στον στροβιλισμό των ηλεκτρονίων, που κινούνται γύρω από τους πυρήνες των ατόμων. Είναι σημαντικό να υπογραμμισθεί ότι οι φυσικοί μαγνήτες δημιουργούν ένα σταθερό πεδίο, που καλείται στατικό μαγνητικό πεδίο. Ίδιας μορφής πεδίο μπορεί να δημιουργηθεί και απο τους τεχνητούς μαγνήτες, όταν ο αγωγός σωληνοειδούς μορφής διαρρέεται από συνεχές ρεύμα.

Τα αποτελέσματα διαφέρουν στην περίπτωση που μεταβαλλόμενο ρεύμα διαρρέει τον αγωγό. Σύμφωνα με τον Oersted και Faraday, όταν ένας αγωγός σωληνοειδούς μορφής διαρρέεται απο μεταβαλλόμενο ρεύμα, δημιουργείται και ηλεκτρικό και μαγνητικό πεδίο μεταβαλλόμενης έντασης, ανάλογα με το ρυθμό του ρεύματος.

Τα παραπάνω αποτέλεσαν τη βάση, πάνω στην οποία ο James Clerk Maxwell έβαλε σκοπό να διατυπώσει μια θεωρία για τον ηλεκτρισμό και τον μαγνητισμό, τον ηλεκτρομαγνητισμό.

Ηλεκτρομαγνητικό πεδίο

 

Ηλεκτομαγνητικό πεδίο ονομάζουμε εκείνο το πεδίο το οποίο παρουσιάζει τα χαρακτηριστικά και του ηλεκτρικού αλλα και του μαγνητικού πεδίου.

Πηγές παραγωγής αποτελούν οι ηλεκτρομαγνήτες, οι οποίοι είναι απλοί μόνιμοι μαγνήτες. Αποτελούνται απο έναν πυρήνα (συνήθως σίδηρο) και απο έναν αγωγό, ο οποίος περιτυλίγεται γύρω απο έναν πυρήνα (πήνιο), το σπείρωμα του οποίου διατρέχει ρεύμα.

Ο Maxwell, διατυπώνοντας την ηλεκτρομαγνητική θεωρία οδηγήθηκε στο συμπέρασμα ότι, όταν ένα ηλεκτρικό φορτίο επιταχύνεται εκπέμπει ηλεκτρομαγνητικά κύματα. Αυτά αποτελούνται απο ένα ηλεκτρικό και ένα μαγνητικό πεδίο, τα οποία είναι κάθετα μεταξύ τους και επιπλέον κάθετα στην διεύθυνση του κύματος. Πρέπει να τονιστεί ότι τα κύματα χαρακτηρίζονται απο την ίδια συχνότητα και φάση και την διάδοση τους με την ταχύτητα του φωτός.

Η επίδραση των ηλεκτομαγνητικών πεδίων στην ύλη

 

Η επίδραση των ηλεκτρομαγνητικών πεδίων στην ύλη είναι η μετακίνηση των ηλεκτρικών φορτίων, καθώς και ο προσανατολισμός των ατόμων και μορίων που συναντούν.

Τα διάφορα υλικά και ουσίες της φύσης ανάλογα με την συμπεριφορά τους στην επίδραση του μαγνητικού πεδίου διακρίνονται σε:

  • διαμαγνητικά στην περίπτωση εκείνη όπου δεν δίνουν την δυνατότητα ικανοποιητικής διείσδυσης του πεδίου στο εσωτερικό τους,
  • παραμαγνητικά που καθίστανται μαγνητικά δίπολα που ακολουθούν τις δυναμικές γραμμές του μαγνητικού πεδίου ή αποκτούν μαγνήτιση ίδιας φοράς με το πεδίο και
  • σιδηρομαγνητικά που αποκτούν ισχυρή μαγνήτιση με πεδίο και παρουσιάζουν διπολική ροπή μαγνήτισης ακόμα και χωρίς πεδίο.

Οι βιολογικές μεβράνες είναι διαμαγνητικές και δεν επιρεάζονται, παρα μόνο ελάχιστα, απο τα μαγνητικά πεδία κάτω απο κανονικές συνθήκες.

Τα αποτελέσματα της επίδρασης των ηλεκτομαγνητικών πεδίων κύρια εκδηλώνονται στις παραμαγνητικές ουσίες αλλά επίσης και στις μαγνητικές όπου τα στοιχεία τους μετατρέπονται σε παραμαγνητικά. Στον οργανισμό υπάρχει μια τεράστια ποσότητα παραμαγνητικών ουσιών η οποία αυξάνει σε κάθε ασθένεια.

Το ηλεκτρομαγνητικό πεδίο τείνει να θέσει σε “κάποια τάξη” τον οργανισμό, προσανατολιζοντας τα μαγνητικά τα μαγνητικά δίπολα και τα ιόντα. Επιπλέον αυξάνει την εσωτερική ενέργεια των βιολογικών συστημάτων προσδίδοντας σε αυτά μέρος της ενέργειας του. Κατα συνέπεια, σύμφωνα με το δεύτερο νόμο της θερμοδυναμικής, η εντροπία των συστημάτων αυξάνεται. Για να μπορέσει τώρα ο οργανισμός να ελαττώσει τη εντροπία του, γεγονός απαραίτητο για τη συνέχιση της ζωής, η χρήση του παλμικού μεταβαλλόμενου ηλεκτρομαγνητικού πεδίου είναι η ενδεδειγμένη, έτσι ώστε να δίδεται η δυνατότητα αποβολής μέρους της ενέργειας, που συσσωρεύεται με την μορφή θερμότητας.

Η εφαρμογή των ηλεκτρομαγνητικών πεδίων στην φυσικοθεραπεία

Τα τελευταία χρόνια οι έρευνες που έγιναν γύρω απο τα πεδία παρουσίασαν αναφορές που εμφάνιζαν την ύπαρξη διαφορετικών τύπων ηλεκτρικά – μαγνητικά πεδία καθώς και την διέγερση απο κατάλληλα διαμορφωμένα πεδία. Βέβαια για να φτάσουν οι ερευνητές στα σημερινά δεδομένα, που εξετάζονται πλέον εξειδικευμένα κύτταρα και ζωτικής λειτουργίας, χρειάστηκαν αρκετά χρόνια. Απαιτήθηκαν πολλά πειράματα και ένα πλήθος γνώσεων ώστε τα ηλεκτρομαγνητικά πεδία να μπούν στην φυσικοθεραπεία και να χρησιμοποιηθούν ως θεραπεία.

Έτσι απο τα μαγνητικά πεδία, άμεσα ή έμμεσα, επηρεάζονται πολλαπλές λειτουργίες όπως:

  • απελευθέρωση ενδομορφινών,
  • ρύθμιση του βαθμού διαβροχής της κυτταρικής μεμβράνης (αποιδηματική δράση),
  • επίδραση στο συμπαθητικό ή παρασυμπαθητικό σύστημα,
  • ευνοϊκή επίδραση στις αμυντικές δυνάμεις του οργανισμού (λευκά αιμοσφαίρια, αιμοπετάλια και γ-σφαιρίνη),
  • μείωση των οστεοκλαστών,
  • αύξηση των οστεοβλαστών,
  • αύξηση της αιμάτωσης,
  • αύξηση των προσταγλανδινών.

Ενδείξεις και αντενδείξεις των ηλεκτρομαγνητικών πεδίων

Η εμπειρία σε συνδυασμό με τα σημερινά δεδομένα απέδειξε ότι οι επιδράσεις και τα αποτελέσματα των ηλεκτρομαγνητικών πεδίων κινούνται σ΄ένα μεγάλο φάσμα ανάλογα βέβαια με την πάθηση. Αρνητικές επιδράσεις δεν παρατηρήθηκαν. Η επιλογή λανθασμένων παραμέτρων απο άγνοια ή αμέλεια δεν οδηγεί σε αρνητικό αποτέλεσμα. Η μόνη συνέπεια είναι η μείωση της επικερδούς δράσης τους.

Παρ΄όλα αυτά, τα ηλεκτρομαγνητικά πεδία δεν αποτελούν πανάκεια για τις παθήσεις, αλλά σε αρκετές απο αυτές συμπλήρωμα του φυσικοθεραπευτικού προγράμματος αποκατάστασης.

Τα ηλεκτρομαγνητικά πεδία μπορούν να εφαρμοστούν με ικανοποιητικά θεραπευτικά αποτελέσματα στις εξής περιπτώσεις:

  • τραυματικές κακώσεις τενόντων, μυών και συνδέσμων,
  • χρόνιες και παροδικές παθήσεις του κινητικού συστήματος, ιδίως των αρθρώσεων (π.χ αρθρίτιδες),
  • αθλητικές κακώσεις (π.χ θλάσεις),
  • πρόσφατα κατάγματα,
  • καθυστερημένα κατάγματα,
  • γεροντική οστεοπόρωση,
  • αδρανής πληγές βραδείας επούλωσης, εγκαύματα, άτονα έλκη, κατακλύσεις,
  • κεφαλαλγίες,
  • αρτηριοπάθειες,
  • παραρινοκολπίτιδες (ιγμορίτις, μετωπιαία κολπίτις).

Αντενδείξεις μαγνητικών πεδίων

  • παρουσία βηματοδότη,
  • εγκυμοσύνη,
  • φυματίωση,
  • διαβήτης,
  • και σε φέροντες μηχανημάτων βαρυκοίας.

Χρόνος θεραπείας

Ο χρόνος της θεραπείας είναι ανάλογα με την πάθηση και έχει μεταβαλλόμενη διάρκεια. Ο χρόνος θεραπείας και η συχνότητα αυτών εξαρτάται από την φύση του περιστατικού. Ο φυσικοθεραπευτής είναι εκείνος που θα αποφασίσει τον χρόνο και την συχνότητα των θεραπειών.

Αφήστε μια απάντηση

Your email address will not be published.

You may use these <abbr title="HyperText Markup Language">HTML</abbr> tags and attributes: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>

*

Hi, How Can We Help You?